เข้ากลุ่มผู้ใช้ IQOS
บุหรี่ไร้ควันคืออะไร และทำไมจึงเรียกว่า Heat-not-Burn?
บุหรี่ไร้ควันคือชื่อที่คนไทยใช้เรียกผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ความร้อน ภาษาอังกฤษเรียก Heat-not-Burn หรือ heated tobacco products แปลตรงตัวว่าให้ความร้อนแต่ไม่เผา เพราะอุปกรณ์ทำให้ใบยาสูบร้อนพอจะเกิด ละอองไอที่มีนิโคติน โดยไม่มีเปลวไฟหรือการลุกไหม้แบบบุหรี่มวน
คำว่า "ไร้ควัน" จึงเป็นคำเรียกตามลักษณะที่มองเห็น ไม่ใช่ชื่อเทคนิค ในเอกสารขององค์การอนามัยโลก และผู้ผลิตจะใช้คำว่า heated tobacco products ซึ่งบทความในหมวดคู่มือของเว็บนี้ เช่น ไอคอสคืออะไร ก็ใช้คำว่ายาสูบให้ความร้อนเป็นหลักเช่นกัน
ในการค้นหาภาษาไทย คนมักพิมพ์สลับกันหลายแบบ ทั้งบุหรี่ไร้ควัน เครื่องสูบบุหรี่ไร้ควัน เครื่องดูดบุหรี่ หรือบุหรี่ไฮบริด ทุกคำชี้ไปที่ผลิตภัณฑ์กลุ่มเดียวกันนี้
ยาสูบให้ความร้อนต่างจากบุหรี่มวนในเชิงกลไกอย่างไร?
บุหรี่มวนต้องจุดไฟให้ใบยาสูบลุกไหม้จึงเกิดควัน ส่วนยาสูบให้ความร้อนใช้แบตเตอรี่ส่งพลังงานไปยังชิ้นส่วน ทำความร้อนที่สัมผัสหรืออยู่ภายในแท่งยาสูบ อุณหภูมิถูกควบคุมให้ต่ำกว่าจุดลุกไหม้ องค์การอนามัยโลกระบุว่า ผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ให้ความร้อนราว 350 องศาเซลเซียส ขณะที่บุหรี่มวนเผาไหม้ราว 600 องศา
ความต่างนี้เป็นความต่างเชิงกลไกเท่านั้น ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับผลต่อร่างกาย เว็บนี้ไม่เปรียบเทียบ ด้านสุขภาพระหว่างผลิตภัณฑ์ใด ๆ ตามนโยบายเนื้อหาของเว็บ
สำหรับไอคอส วิธีทำความร้อนแบ่งเป็นสองแบบตามรุ่นอุปกรณ์ ซึ่งอธิบายละเอียดใน หน้าเปรียบเทียบอุปกรณ์ไอคอสทุกตระกูล
บุหรี่ไร้ควันต่างจากบุหรี่ไฟฟ้าหรือพอตตรงไหน?
บุหรี่ไฟฟ้าหรือพอตใช้ขดลวดให้ความร้อนกับน้ำยาที่มีนิโคตินจนกลายเป็นไอ ไม่มีใบยาสูบอยู่ในระบบ ส่วนบุหรี่ไร้ควันใช้แท่งที่บรรจุใบยาสูบแปรรูปจริง อุปกรณ์ทำความร้อนให้ใบยาสูบนั้นโดยตรง ทั้งสองอย่างจึงเป็นผลิตภัณฑ์คนละประเภท แม้จะใช้แบตเตอรี่เหมือนกัน
จุดที่ทำให้คนสับสนคือทั้งสองกลุ่มไม่มีเปลวไฟและใช้แบตเตอรี่ แต่วัสดุที่ถูกทำให้ร้อนต่างกันชัดเจน ฝั่งหนึ่งคือน้ำยา อีกฝั่งคือใบยาสูบในแท่งแบบเทเรีย หรือไส้ IQOS ชนิดอื่น
ในทางกฎหมายไทย สองกลุ่มนี้ถูกจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกันเรื่องการห้าม ดูรายละเอียดในหัวข้อกฎหมายด้านล่าง
ไอคอสเป็นบุหรี่ไร้ควันแบบไหน?
ไอคอสเป็นผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ความร้อนของบริษัทฟิลลิป มอร์ริส อินเตอร์เนชั่นแนล แบ่งเป็นสองตระกูลหลัก ตระกูลใบมีดใช้ระบบ HeatControl ที่มีใบมีดเสียบเข้าไปในแท่ง ส่วนตระกูลอิลูม่าใช้ระบบเหนี่ยวนำ SmartCore Induction ที่ไม่มีใบมีด และใช้แท่งซึ่งมีชิ้นโลหะให้ความร้อนอยู่ภายใน
ตระกูลใบมีดคือรุ่นอย่าง IQOS 3 DUO ซึ่งภายหลังใช้ชื่อ ORIGINALS ในบางประเทศ ส่วนตระกูลเหนี่ยวนำมีทั้ง อิลูม่า ไพรม์ อิลูม่า วัน และรุ่นที่สองอย่าง อิลูม่า ไอ
ไทม์ไลน์ของทุกรุ่นสรุปไว้ในหน้า ไอคอสรุ่นใหม่ล่าสุด
นอกจากไอคอส มีบุหรี่ไร้ควันตระกูลใดอีกบ้าง?
ผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ความร้อนที่ผู้ผลิตรายใหญ่เผยแพร่ข้อมูลไว้เอง ได้แก่ glo ของบริษัท British American Tobacco ซึ่งเปิดตัวครั้งแรกในปี 2016 ตระกูล Ploom ของ Japan Tobacco และ lil ของบริษัท KT&G จากเกาหลีใต้ แต่ละตระกูลใช้แท่งยาสูบของตัวเองและไม่ได้ออกแบบให้ใช้แทนกัน
ชื่อผู้ผลิตแต่ละรายช่วยแยกความสับสนที่พบบ่อย เช่น IQOS ในญี่ปุ่นเป็นของฟิลลิป มอร์ริส ไม่ใช่ Japan Tobacco ซึ่งมีตระกูล Ploom ของตัวเอง ดูบริบทตลาดญี่ปุ่นเพิ่มเติมที่ เทเรียญี่ปุ่น และตลาดเกาหลีที่ เทเรียเกาหลี
เว็บนี้เขียนถึงไอคอสเป็นหลัก ตระกูลอื่นกล่าวถึงเพื่อให้เข้าใจภาพรวมของหมวดผลิตภัณฑ์เท่านั้น
องค์การอนามัยโลกจัดบุหรี่ไร้ควันไว้ในกลุ่มใด?
ที่ประชุมภาคีกรอบอนุสัญญาว่าด้วยการควบคุมยาสูบขององค์การอนามัยโลก มีมติ FCTC/COP8(22) ในปี 2018 ระบุว่าผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ความร้อนเป็นผลิตภัณฑ์ยาสูบ จึงอยู่ภายใต้บทบัญญัติของอนุสัญญาเช่นเดียวกับ ยาสูบรูปแบบอื่น คำว่าไร้ควันจึงไม่ได้ทำให้ผลิตภัณฑ์หลุดออกจากหมวดยาสูบ
หน่วยงานรัฐในแต่ละประเทศนำหลักนี้ไปกำหนดกฎหมายต่างกัน บางประเทศอนุญาตภายใต้การกำกับ บางประเทศห้าม เปรียบเทียบตัวอย่างรายประเทศได้ที่หน้า พก IQOS ไปต่างประเทศ
ข้อมูลในหัวข้อนี้อ้างเอกสารต้นฉบับขององค์การอนามัยโลกโดยตรง ลิงก์อยู่ในส่วนแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ
คำว่าไร้ควันหมายความว่าไม่มีอะไรออกมาเลยหรือไม่?
ไม่ใช่ องค์การอนามัยโลกอธิบายว่าผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ความร้อนสร้างละอองไอ (aerosol) ที่มีนิโคตินและ สารเคมีอื่นซึ่งผู้ใช้สูดเข้าไป สิ่งที่ไม่มีคือควันจากการเผาไหม้แบบบุหรี่มวน คำว่าไร้ควันจึงหมายถึง ไม่มีการลุกไหม้ ไม่ได้หมายถึงไม่มีสิ่งใดออกมา
ความเข้าใจผิดข้อนี้ทำให้หลายคนคิดว่าใช้ในที่ใดก็ได้ ซึ่งไม่ถูกต้อง ทั้งกฎของสายการบินและกฎหมาย หลายประเทศนับการใช้อุปกรณ์กลุ่มนี้รวมกับการสูบบุหรี่ อ่านต่อที่ IQOS ขึ้นเครื่องบินได้ไหม
ผลิตภัณฑ์ที่กล่าวถึงทั้งหมดมีนิโคตินซึ่งเป็นสารเสพติด
กฎหมายไทยจัดบุหรี่ไร้ควันไว้อย่างไร?
ฐานข้อมูล Tobacco Control Laws ระบุว่าไทยใช้ประกาศกระทรวงพาณิชย์ที่ห้ามนำบารากู่ บารากู่ไฟฟ้า และบุหรี่ไฟฟ้าเข้ามาในประเทศกับผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ความร้อนด้วย และมีคำสั่งคณะกรรมการที่ห้ามผลิตเพื่อการค้า และห้ามให้บริการ บุหรี่ไร้ควันจึงไม่มีช่องทางถูกกฎหมายในประเทศไทย
รายละเอียดตัวบท ความต่างระหว่างการครอบครองกับการนำสินค้าเข้าประเทศ และอัตราโทษ อธิบายไว้ในหมวดกฎหมาย เริ่มที่ ไอคอสผิดกฎหมายในไทยไหม และ พกไอคอสเข้าประเทศไทย ภาพรวมทั้งหมวดอยู่ที่ หมวดกฎหมาย
เนื้อหาในหน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะบุคคล
| หัวข้อ | บุหรี่มวน | บุหรี่ไร้ควัน (Heat-not-Burn) | บุหรี่ไฟฟ้า/พอต |
|---|---|---|---|
| วัสดุที่ถูกทำให้ร้อน | ใบยาสูบ | ใบยาสูบในแท่ง | น้ำยา |
| วิธีให้ความร้อน | จุดไฟเผาไหม้ | แบตเตอรี่ ควบคุมอุณหภูมิ | ขดลวดความร้อน |
| อุณหภูมิที่ WHO อ้างถึง | ราว 600°C | ราว 350°C | — |
| สิ่งที่ออกมา | ควัน | ละอองไอที่มีนิโคติน | ไอจากน้ำยา |
| สถานะตามมติ FCTC | ผลิตภัณฑ์ยาสูบ | ผลิตภัณฑ์ยาสูบ | กำกับแยกตามแต่ละประเทศ |
คำถามที่พบบ่อย
บุหรี่ไร้ควันกับบุหรี่ไฮบริดคือสิ่งเดียวกันหรือไม่?
HNB ย่อมาจากอะไร?
เครื่องสูบบุหรี่ไร้ควันใช้กับบุหรี่มวนธรรมดาได้ไหม?
บุหรี่ไร้ควันมีนิโคตินหรือไม่?
บุหรี่ไร้ควันต่างจากยาสูบแบบซองอมอย่างไร?
ไอคอสคือบุหรี่ไฟฟ้าหรือไม่?
แหล่งอ้างอิง
- Heated tobacco products information sheet — World Health Organization
- WHO FCTC decision FCTC/COP8(22) on novel and emerging tobacco products
- Heated tobacco products — Philip Morris International
- glo — British American Tobacco
- Ploom X — Japan Tobacco
- lil SOLID — KT&G
- Thailand — Heated tobacco products regulatory framework (Tobacco Control Laws)
อ่านเพิ่มเติม
เข้ากลุ่มผู้ใช้ IQOS
พื้นที่พูดคุยแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างผู้ใช้งานไอคอสด้วยกันเอง ไม่ใช่ช่องทางการดำเนินการเชิงพาณิชย์ เหมาะสำหรับผู้ที่มีอายุครบ 20 ปีขึ้นไป
เข้ากลุ่มผู้ใช้ IQOS